Máy bơm tăng áp cứ vài giây lại bật, rồi tắt, rồi bật lại, dù trong nhà chỉ mở một vòi nước. Khi gặp tình trạng này, nhiều người nghĩ ngay đến bơm hoặc rơ-le áp lực. Thực tế, thủ phạm rất hay là bình tích áp bị hỏng: hoặc mất khí nạp, hoặc ruột cao su bên trong đã thủng. Hai trường hợp có cách xử lý khác nhau. Phân biệt đúng sẽ giúp bạn tránh thay nhầm thiết bị và bảo vệ được chiếc bơm đang phải làm việc quá sức.
Bình tích áp hoạt động thế nào và hỏng ở đâu?
Bình tích áp loại ruột hoặc màng gồm ba phần chính:
- Vỏ thép chịu áp.
- Ruột cao su (bladder) hoặc màng ngăn (diaphragm), chia bình thành hai khoang: một khoang chứa nước, một khoang chứa khí nén.
- Van nạp khí, thường nằm ở đỉnh hoặc đáy bình, cấu tạo giống van xe.
Khi bơm chạy, nước được đẩy vào ruột, nén khoang khí lại. Khi bơm dừng, khí nén ép ngược ruột, đẩy nước ra đường ống. Nhờ vậy hệ thống có một lượng nước dự trữ để dùng mà bơm không phải khởi động liên tục.
Bình tích áp hỏng chủ yếu theo hai kiểu. Kiểu thứ nhất là mất khí nạp: khí thất thoát dần qua van nạp hoặc thấm qua thành ruột sau thời gian dài. Ruột vẫn còn nguyên, nhưng khoang khí không còn đủ áp để đẩy nước. Kiểu thứ hai là thủng ruột: cao su lão hóa, nứt, rách, nước tràn sang khoang khí. Lúc đó bình gần như chỉ còn là một khúc ống chứa nước.
Một chi tiết quan trọng mà nhiều người không biết: không phải bình nào cũng thay được ruột. Loại có ruột rời gắn qua mặt bích (flange) ở miệng bình thì thay được. Loại màng cố định ép chết bên trong vỏ thì khi màng hỏng, phải thay cả bình. Vì vậy cần kiểm tra model bình trước khi đặt mua ruột bình tích áp.
Dấu hiệu bình tích áp bị hỏng
Những biểu hiện thường gặp, xếp từ dễ nhận ra đến cần kiểm tra kỹ:
- Bơm đóng ngắt liên tục (short cycling), kể cả khi chỉ dùng một lượng nước nhỏ.
- Kim đồng hồ áp lực dao động nhanh, tăng vọt rồi tụt ngay khi mở vòi.
- Nước chảy ra khi nhấn nhẹ chốt van nạp khí. Đây là phép thử rõ ràng nhất cho thấy ruột đã thủng. Bình bình thường chỉ xì khí.
- Gõ vào thân bình nghe “đặc” từ trên xuống dưới. Bình còn tốt sẽ nghe rỗng ở phần khoang khí.
- Rỉ sét, rò nước quanh mặt bích hoặc chân bình.
Tình trạng bơm đóng ngắt liên tục còn có thể do van một chiều hở hoặc rò rỉ đường ống. Bài máy bơm tăng áp đóng ngắt liên tục phân tích kỹ các nguyên nhân này. Nếu không xử lý sớm, bơm khởi động hàng trăm lần mỗi ngày sẽ nhanh hỏng phớt, nóng motor và làm tiếp điểm rơ-le, khởi động từ mòn nhanh hơn.
Áp suất nạp bình tích áp bao nhiêu là đúng?
Áp suất nạp bình tích áp phải căn theo áp khởi động bơm (cut-in), không phải một con số cố định cho mọi hệ thống. Hướng dẫn lắp đặt của nhà sản xuất Pentair khuyến nghị đặt áp nạp thấp hơn áp khởi động của công tắc áp lực khoảng 2 psi (xấp xỉ 0,14 bar). Một số tài liệu kỹ thuật khác cho rằng khoảng 10–20% dưới áp khởi động là phù hợp, đặc biệt với hệ thống làm việc ở áp cao, để bù sai số đồng hồ và sự thay đổi nhiệt độ.
Ví dụ, rơ-le áp cài 2,0 bar bật và 3,5 bar tắt, thì áp nạp khí thường nằm quanh 1,7–1,8 bar.
- Nạp thấp quá: bình chứa được ít nước, bơm vẫn đóng ngắt dày.
- Nạp cao quá: ruột không giãn được để nhận nước, bình gần như vô dụng. Áp hệ thống còn có thể dao động mạnh hơn.
Với hệ thống tăng áp dùng biến tần trong tòa nhà, áp nạp được tính theo áp lực cài đặt của biến tần và hướng dẫn riêng của từng hãng bơm. Nên để kỹ thuật viên xác định thay vì áp dụng một con số chung.
Cần nhớ thêm: mỗi bình có áp làm việc tối đa ghi trên nhãn. Ở tòa nhà cao tầng, áp lực tại phòng bơm khá cao, nên bình thay thế phải có định mức chịu áp phù hợp với hệ thống.
Cách kiểm tra và nạp khí bình tích áp
Nạp khí bình tích áp đúng cách chỉ có ý nghĩa khi ruột còn tốt. Nếu nhấn van mà ra nước, nạp khí cũng vô ích. Khi ruột còn nguyên, quy trình như sau:
- Ngắt điện bơm và khóa van cấp nước vào bình.
- Xả hết nước trong bình qua vòi gần nhất cho đến khi đồng hồ hệ thống về 0. Theo hướng dẫn của Boshart, áp nạp phải đo khi bình đã xả cạn nước và ở nhiệt độ phòng, nếu không con số sẽ sai.
- Đo áp khí tại van nạp bằng đồng hồ đo áp lốp.
- Nạp thêm hoặc xả bớt khí bằng máy nén khí hoặc bơm tay cho đến giá trị yêu cầu.
- Mở van, cấp điện cho bơm và theo dõi vài chu kỳ đóng ngắt.
Nếu sau vài ngày áp nạp lại tụt nhanh, nguyên nhân có thể là van nạp khí bị rò hoặc ruột đã thấm khí. Đây là lúc nên tính đến việc thay ruột.
Cách thay ruột bình tích áp
Với bình có ruột rời qua mặt bích, việc thay ruột bình tích áp gồm các bước:
- Cô lập bình khỏi hệ thống.
- Xả hết nước, xả hết khí qua van nạp. Đây là bước bắt buộc.
- Tháo bulông mặt bích, rút ruột cũ ra.
- Kiểm tra mặt trong vỏ bình xem có rỉ sét hay không.
- Lắp ruột mới đúng mã của hãng, siết bulông đều theo kiểu đối chéo.
- Nạp khí lại đến áp suất yêu cầu, rồi thử kín trước khi đưa vào vận hành.
Bình tích áp là thiết bị chứa khí nén. Tuyệt đối không tháo mặt bích khi trong bình còn áp. Với các bình dung tích lớn trong hệ thống tòa nhà, ruột nặng và mặt bích lớn, việc thay nên do kỹ thuật viên có kinh nghiệm thực hiện.
Nên thay cả bình thay vì thay ruột khi:
- Vỏ bình đã rỉ sét nặng hoặc rò rỉ.
- Mặt bích bị ăn mòn.
- Bình thuộc loại màng cố định.
- Ruột thay mới lại hỏng lặp lại trong thời gian ngắn.
Bình tích áp trong hệ thống tòa nhà, chung cư
Ở hộ gia đình, bình tích áp hỏng chủ yếu gây phiền phức. Ở tòa nhà, ảnh hưởng lớn hơn nhiều. Cụm bơm tăng áp đóng ngắt liên tục sẽ làm áp lực dao động ở các tầng, tăng hao mòn bơm, và là một trong những nguyên nhân dẫn đến tình trạng nước yếu tầng cao chung cư. Kiểm tra áp nạp bình tích áp nên là một mục cố định trong lịch bảo trì cụm bơm.
Điện Cơ Thiên Phúc Hưng hoạt động trong lĩnh vực máy bơm và thiết bị điện cơ từ năm 2009. Công ty hiện phân phối các dòng bình tích áp Aquasystem, Varem, Aquavessel và Well-X-Trol, và đã thực hiện lắp đặt bình tích áp Aquasystem tại chung cư Everrich. Khi cụm tăng áp cần xử lý toàn diện, có thể tham khảo dịch vụ sửa cụm bơm tăng áp.
Câu hỏi thường gặp
Làm sao biết bình tích áp bị hỏng ruột hay chỉ mất khí?
Nhấn nhẹ chốt van nạp khí. Ra khí là ruột còn tốt, chỉ cần đo và nạp lại. Ra nước là ruột đã thủng, cần thay ruột hoặc thay bình.
Có thể dùng bơm xe máy để nạp khí bình tích áp không?
Với bình nhỏ trong gia đình thì có thể, miễn là có đồng hồ đo chính xác. Với bình dung tích lớn trong tòa nhà, nên dùng máy nén khí và để kỹ thuật viên thực hiện.
Bình tích áp bao lâu cần kiểm tra một lần?
Tùy điều kiện sử dụng và khuyến nghị của nhà sản xuất. Với hệ thống tòa nhà, nên kiểm tra áp nạp khí trong mỗi lần bảo trì định kỳ cụm bơm, thay vì đợi đến khi bơm có dấu hiệu đóng ngắt liên tục.
Bạn cần hỗ trợ kiểm tra bình tích áp?
Nếu nghi ngờ bình tích áp bị hỏng trong hệ thống bơm của tòa nhà, chung cư hoặc nhà xưởng, hãy gửi ảnh nhãn bình và mô tả hiện tượng cho Thiên Phúc Hưng. Kỹ thuật viên sẽ tư vấn nên nạp khí, thay ruột hay thay bình mới phù hợp với hệ thống.
CÔNG TY TNHH ĐIỆN CƠ THIÊN PHÚC HƯNG
- Địa chỉ: VPĐD: 607B Lạc Long Quân, Phường Bảy Hiền, TP. Hồ Chí Minh
- Hotline: 08.2334.3268 (Ms. Nhung)
- Zalo: 0913.532.862 (Mr. Thực)
- Email: info@dienco.vn
