Giữa giờ cao điểm, cụm bơm tăng áp dừng lại và màn hình biến tần hiện một mã lỗi. Phản xạ đầu tiên của nhiều người là bấm reset cho bơm chạy lại. Đôi khi cách đó có tác dụng. Nhưng nếu lỗi biến tần bơm tăng áp cứ lặp đi lặp lại, mỗi lần reset là một lần ép thiết bị chịu thêm đúng sự cố vừa khiến nó tự ngắt. Biến tần báo lỗi không phải vì nó hỏng. Nó báo lỗi để tự bảo vệ, và để báo cho bạn biết có vấn đề ở motor, ở bơm hoặc ở nguồn điện. Đọc đúng mã lỗi thì sửa đúng chỗ.
Trước khi xử lý: hai nguyên tắc an toàn
Thứ nhất, không reset liên tục. Nếu biến tần báo lỗi lại ngay sau khi reset, hãy dừng lại và tìm nguyên nhân. Cố chạy tiếp có thể làm hỏng các linh kiện công suất bên trong biến tần. Chi phí thay thế khi đó cao hơn nhiều so với xử lý lỗi gốc.
Thứ hai, ngắt điện xong chưa có nghĩa là đã an toàn. Biến tần có tụ điện trên mạch DC, tụ này vẫn giữ điện áp cao một thời gian sau khi cắt nguồn. Trước khi mở nắp hay siết đầu cốt, cần chờ đủ thời gian ghi trên nhãn hoặc tài liệu của hãng, và kiểm tra lại bằng đồng hồ đo. Việc này nên do người có chuyên môn điện thực hiện.
Lỗi biến tần bơm tăng áp thường gặp: đọc theo thời điểm báo lỗi
Mỗi hãng biến tần ký hiệu mã lỗi khác nhau. Ví dụ quá dòng thường mang chữ “OC”, quá áp mang “OV”, nhưng chi tiết phải tra trong tài liệu của đúng model đang dùng. Ngoài tên lỗi, thời điểm lỗi xuất hiện cho biết rất nhiều về nguyên nhân. Nhiều biến tần còn tách riêng mã lỗi theo từng giai đoạn: tăng tốc, chạy ổn định, giảm tốc.
| Lỗi | Xuất hiện khi | Nghi vấn chính |
|---|---|---|
| Quá dòng | Vừa khởi động, ngắt gần như tức thì | Chạm đất, ngắn mạch ở motor hoặc cáp; hư phần công suất biến tần |
| Quá dòng | Trong lúc tăng tốc | Thời gian tăng tốc quá ngắn, trục bơm nặng hoặc kẹt |
| Quá dòng | Đang chạy ổn định | Bơm quá tải: vòng bi mòn, cánh cọ xát, điểm làm việc lệch xa thiết kế |
| Quá áp | Khi giảm tốc hoặc dừng bơm | Thời gian giảm tốc quá ngắn, nước dội ngược làm bơm quay ngược |
| Quá áp | Bất kỳ lúc nào, không theo chu kỳ bơm | Điện áp lưới cao hoặc dao động |
| Mất pha đầu vào | Khi có tải | Đứt cầu chì, CB hỏng một cực, đầu cốt lỏng, lưới mất pha |
| Mất pha đầu ra | Khi khởi động hoặc đang chạy | Đứt cáp motor, đầu cốt lỏng tại hộp đấu dây, cuộn dây motor đứt |
Nên chụp lại mã lỗi và ghi thời điểm xảy ra trước khi reset. Hai thông tin này giúp kỹ thuật viên chẩn đoán nhanh hơn rất nhiều.
Biến tần báo lỗi quá dòng: tìm nguyên nhân ở motor và bơm
Biến tần báo lỗi quá dòng khi dòng điện cấp cho motor vượt ngưỡng bảo vệ. Có ba hướng cần kiểm tra.
- Phần điện của motor và cáp. Lỗi ngắt ngay khi vừa ra lệnh chạy thường là do cách điện đã suy giảm: cuộn dây motor bị ẩm, chạm vỏ, hoặc cáp bị dập. Kỹ thuật viên sẽ đo điện trở cách điện bằng đồng hồ Megohm. Có một điểm rất quan trọng: phải tháo cáp motor khỏi đầu ra biến tần trước khi đo. Điện áp thử của đồng hồ Megohm có thể làm hỏng mạch công suất nếu còn đấu nối với biến tần.
- Phần cơ của bơm. Sau khi cô lập điện, thử quay tay trục bơm. Trục nặng, có tiếng cọ hoặc kẹt cứng nghĩa là vòng bi đã mòn, cánh bơm cọ vào buồng, hoặc cặn bám làm kẹt cụm cánh. Với bơm trục đứng đa tầng cánh như Lowara SV, cụm cánh lắp sai khe hở sau lần sửa trước cũng có thể gây quá tải.
- Thông số cài đặt. Thời gian tăng tốc quá ngắn buộc motor phải kéo một lượng dòng lớn trong thời gian ngắn. Ngoài ra, thông số motor nhập vào biến tần (công suất, dòng định mức) phải khớp với nhãn motor thật. Nếu từng thay motor mà không cập nhật thông số này, ngưỡng bảo vệ sẽ bị sai.
Quá dòng kéo dài còn khiến motor nóng lên. Bài máy bơm công nghiệp bị quá nhiệt phân tích kỹ chuỗi hệ quả này.
Lỗi quá áp biến tần: thường đến khi bơm dừng
Lỗi quá áp biến tần không phải nói về áp lực nước. Đây là lỗi khi điện áp trên mạch DC bên trong biến tần tăng vượt ngưỡng cho phép.
Với bơm, nguyên nhân hay gặp nhất là năng lượng dội ngược khi giảm tốc. Nếu thời gian giảm tốc cài quá ngắn, motor không kịp hãm theo, chuyển sang chế độ phát điện và đẩy năng lượng ngược về biến tần. Một trường hợp khác dễ bị bỏ qua là van một chiều hở. Khi bơm dừng, cột nước trong ống đứng dội ngược qua van, làm cánh bơm quay ngược và motor phát điện về biến tần. Ở tòa nhà cao tầng, cột nước đứng rất lớn, nên hiện tượng này càng rõ.
Cách xử lý phụ thuộc vào nguyên nhân:
- Tăng thời gian giảm tốc ở mức hợp lý, đồng thời tránh để quá dài gây búa nước hoặc làm áp lực dao động.
- Kiểm tra và thay van một chiều nếu không còn kín.
- Đo điện áp lưới vào các giờ khác nhau trong ngày, nếu lỗi xuất hiện không theo chu kỳ chạy của bơm.
- Với một số hệ thống, cân nhắc bổ sung điện trở hãm hoặc bật chức năng chống quá áp có sẵn trên biến tần, theo hướng dẫn của hãng.
Biến tần báo mất pha: kiểm tra từ nguồn đến motor
Biến tần báo mất pha có hai dạng, và cần phân biệt rõ trước khi đi tìm lỗi.
- Mất pha đầu vào là khi một trong ba pha cấp vào biến tần bị mất hoặc quá yếu. Hãy kiểm tra cầu chì, CB tổng, contactor phía trước biến tần, và đo điện áp giữa từng cặp pha. Đầu cốt lỏng là thủ phạm rất phổ biến. Tủ điện đặt trong phòng bơm tầng hầm chịu rung và nóng ẩm quanh năm, đầu cốt dần lỏng ra, phát nhiệt rồi oxy hóa.
- Mất pha đầu ra là khi đường từ biến tần đến motor bị gián đoạn ở một pha. Sau khi ngắt điện và chờ tụ xả hết, kỹ thuật viên kiểm tra đầu cốt tại hộp đấu dây motor, đo điện trở ba cuộn dây. Ba cuộn dây phải có giá trị gần bằng nhau. Một cuộn dây lệch nhiều hoặc hở mạch nghĩa là motor cần sửa hoặc quấn lại.
Mất pha không được xử lý sẽ khiến motor chạy lệch tải, nóng nhanh và có thể cháy cuộn dây chỉ trong thời gian ngắn. Đây là lỗi không nên “reset rồi chạy tiếp”.
Những lỗi khác hay gặp trên cụm bơm tăng áp
Ngoài ba nhóm trên, cụm bơm tăng áp còn hay gặp vài lỗi sau:
- Quá nhiệt biến tần: quạt tản nhiệt hỏng, khe gió bám bụi, phòng bơm nóng và kín.
- Mất tín hiệu cảm biến áp suất: đứt dây tín hiệu, cảm biến hỏng. Biến tần mất thông tin áp lực nên dừng bơm.
- Thấp áp nguồn: điện lưới yếu vào giờ cao điểm.
Lỗi cảm biến còn có biến thể khó thấy hơn: cảm biến không mất tín hiệu nhưng đọc sai. Khi đó biến tần không báo lỗi, chỉ chạy sai, và là một nguyên nhân gây nước yếu tầng cao chung cư. Tương tự, khi bình tích áp bị hỏng, biến tần phải khởi động và dừng bơm liên tục, làm tăng tần suất xuất hiện các lỗi kể trên.
Phòng ngừa: phần lớn lỗi đều có dấu hiệu báo trước
Đầu cốt lỏng, quạt bám bụi, vòng bi mòn dần, cách điện motor suy giảm đều không xảy ra trong một đêm. Nếu được kiểm tra định kỳ, phần lớn lỗi biến tần bơm tăng áp có thể phát hiện trước khi gây dừng bơm.
Một lịch bảo trì hợp lý gồm:
- Vệ sinh và kiểm tra quạt tản nhiệt.
- Siết lại đầu cốt sau khi đã ngắt điện an toàn.
- Đo cách điện motor theo chu kỳ.
- Đọc lịch sử lỗi lưu trong biến tần để phát hiện lỗi lặp lại.
Chi tiết cách tổ chức công việc này có trong bài bảo trì hệ thống bơm chung cư.
Câu hỏi thường gặp
Lỗi biến tần bơm tăng áp có tự hết sau khi reset không?
Nếu lỗi do một sự kiện thoáng qua, như điện lưới chập chờn, thì reset có thể giải quyết. Nếu lỗi lặp lại, chắc chắn có nguyên nhân gốc cần xử lý. Reset liên tục chỉ làm thiết bị hư nặng thêm.
Biến tần báo lỗi quá dòng có phải do biến tần hỏng không?
Thường không phải. Phần lớn trường hợp nguyên nhân nằm ở motor, cáp hoặc bơm. Nên kiểm tra các phần đó trước khi nghĩ đến việc thay biến tần.
Có thể tự chỉnh thời gian tăng giảm tốc trên biến tần không?
Có thể nếu bạn nắm rõ thông số và có tài liệu của hãng. Tuy nhiên, chỉnh sai có thể gây búa nước, làm áp lực dao động hoặc phát sinh lỗi khác. Nên để kỹ thuật viên chỉnh dựa trên điều kiện thực tế của hệ thống.
Cần hỗ trợ xử lý lỗi biến tần?
Điện Cơ Thiên Phúc Hưng hoạt động trong lĩnh vực máy bơm và thiết bị điện cơ từ năm 2009, nhận kiểm tra và sửa cụm bơm tăng áp cho tòa nhà, chung cư và nhà máy tại TPHCM. Nếu đang gặp lỗi biến tần bơm tăng áp lặp đi lặp lại, hãy gửi ảnh mã lỗi, model biến tần và thời điểm xảy ra lỗi để kỹ thuật viên tư vấn hướng xử lý.
CÔNG TY TNHH ĐIỆN CƠ THIÊN PHÚC HƯNG
- VPĐD: 607B Lạc Long Quân, Phường Bảy Hiền, TP. Hồ Chí Minh
- Hotline: 08.2334.3268 (Ms. Nhung)
- Zalo: 0913.532.862 (Mr. Thực)
- Email: info@dienco.vn
