Hố thu tầng hầm đầy dần, bơm vẫn có điện nhưng chỉ phát ra tiếng ù ù rồi CB nhảy. Hoặc bơm vẫn chạy, kêu to hơn hẳn mọi khi, mà mực nước trong hố hầu như không giảm. Kêu to, không lên nước và nhảy điện tưởng là ba lỗi khác nhau. Thực tế, chúng thường có chung một nguyên nhân: máy bơm chìm bị kẹt rác.
Giẻ lau, túi nilon, khăn ướt, tóc và sợi vải là những thứ hay quấn vào cánh bơm nhất. Tin tốt là phần lớn trường hợp có thể xử lý mà không cần thay bơm, với điều kiện làm đúng thứ tự và an toàn.
Kẹt hoàn toàn, kẹt một phần hay nghẹt đường ống?
Cùng là “kẹt rác”, nhưng vị trí và mức độ khác nhau sẽ tạo ra triệu chứng khác nhau. Phân biệt được sẽ biết cần kiểm tra ở đâu.
| Hiện tượng | Nguyên nhân thường gặp | Nên kiểm tra |
|---|---|---|
| Motor ù ù nhưng không quay, CB hoặc rơ-le nhiệt nhảy ngay | Kẹt cánh bơm chìm hoàn toàn do rác cứng, giẻ quấn chặt | Kéo bơm lên, quay tay trục |
| Bơm chạy, kêu to, rung, nước yếu | Rác quấn một phần cánh, cánh mất cân bằng | Cánh bơm, cửa hút |
| Bơm chạy êm hơn bình thường nhưng không lên nước | Nghẹt lưới hoặc rọ hút, nghẹt đường đẩy, van một chiều kẹt rác | Lưới hút, van một chiều, đường ống đẩy |
| Bơm chạy, có tiếng lạo xạo như sỏi | Hút cát, sỏi, cánh bị mài mòn | Đáy hố, cánh và buồng bơm |
| Bơm mới thả xuống hố, chạy mà không ra nước | Bơm bị khóa khí trong buồng bơm | Xả khí, lỗ thoát khí trên ống đẩy |
| Bơm 3 pha vừa sửa tủ điện xong thì yếu nước, ồn | Motor quay ngược chiều do đấu đảo pha | Chiều quay motor |
Hai trường hợp cuối không liên quan đến rác, nhưng rất dễ bị nhầm với bơm chìm không lên nước do kẹt. Bơm quay ngược chiều vẫn đẩy ra một ít nước, chỉ là ít hơn nhiều so với bình thường. Lỗi này hay xảy ra sau khi sửa hoặc thay tủ điện. Nguyên lý tủ điện được giải thích trong bài tủ điện điều khiển máy bơm.
Vì sao bơm chìm kêu to khi kẹt rác?
Khi rác quấn vào cánh bơm, cánh bị mất cân bằng và quay lệch tâm. Lực lệch tâm này truyền thẳng vào trục và vòng bi, tạo ra tiếng ồn và rung. Rác còn làm tăng lực cản, nên motor phải kéo dòng điện lớn hơn để giữ tốc độ quay. Motor vì thế nóng hơn, và dòng điện cao kéo dài sẽ làm rơ-le nhiệt nhảy.
Nguy hiểm hơn là khi bơm chìm kêu to trong thời gian dài mà không ai xử lý. Rung động kéo dài làm phớt cơ khí mòn nhanh. Nước thải lọt qua phớt vào buồng dầu, rồi vào motor. Từ một lỗi chỉ cần gỡ rác, bơm có thể chuyển thành lỗi phải thay phớt, thậm chí quấn lại motor. Chuỗi hư hỏng này được phân tích kỹ trong bài máy bơm công nghiệp bị quá nhiệt.
Cách xử lý máy bơm chìm bị kẹt rác
Trước hết: an toàn
- Ngắt điện tại tủ, khóa và treo biển cảnh báo. Bơm chìm thường được điều khiển bằng phao, nên có thể tự khởi động bất ngờ nếu chỉ tắt công tắc mà không ngắt nguồn.
- Không xuống hố thu. Hố nước thải là không gian kín, có thể tích tụ khí độc hoặc thiếu oxy. Hãy kéo bơm lên bằng xích hoặc thanh dẫn hướng.
- Đeo găng tay và kính bảo hộ khi gỡ rác. Nước thải chứa vi sinh vật gây bệnh.
- Không bao giờ đưa tay vào cửa hút khi bơm còn đấu điện.
Các bước gỡ kẹt
- Kéo bơm lên khỏi hố, đặt trên mặt phẳng. Để nước trong bơm chảy ra hết.
- Rửa sạch bên ngoài để dễ quan sát cửa hút và lưới chắn rác.
- Gỡ rác ở lưới hoặc rọ hút trước. Nhiều trường hợp chỉ cần làm sạch đến đây là đủ.
- Nếu rác đã quấn vào cánh, tháo nắp buồng bơm hoặc tấm đáy theo hướng dẫn của nhà sản xuất. Gỡ sạch sợi vải, tóc quấn quanh cánh và trục.
- Quay tay trục. Trục phải quay trơn đều, không có điểm kẹt hay tiếng cọ.
- Quan sát cánh bơm. Kiểm tra cánh có bị mẻ, nứt, mòn không, khe hở giữa cánh và buồng bơm có bất thường không.
- Kiểm tra cáp điện dọc toàn bộ chiều dài, xem có bị dập, rách vỏ không.
- Lắp lại, thả bơm xuống hố, cấp điện và chạy thử. Quan sát mực nước giảm đều, tiếng chạy êm, phao đóng ngắt đúng mức nước.
Nếu sau khi gỡ rác mà bơm không lên nước, hãy kiểm tra tiếp van một chiều và đường ống đẩy. Rác kẹt ở van một chiều cũng khiến nước bị đẩy lên rồi chảy ngược lại xuống hố. Những nguyên nhân khác được tổng hợp trong bài máy bơm không lên nước.
Khi nào nên dừng lại và gọi kỹ thuật?
Nên dừng tự xử lý khi gặp một trong các tình huống sau:
- Đã gỡ sạch rác nhưng motor vẫn ù mà không quay. Có thể tụ khởi động (với bơm 1 pha) hoặc cuộn dây đã có vấn đề.
- CB nhảy ngay khi đóng điện. Đây là dấu hiệu chạm đất hoặc cách điện motor đã suy giảm.
- Trục quay nặng dù không còn rác. Vòng bi có thể đã hỏng hoặc trục bị cong.
- Cánh bị mẻ, nứt.
- Bơm kẹt rác lặp lại liên tục chỉ trong thời gian ngắn.
Những trường hợp này cần đo cách điện, mở buồng dầu kiểm tra phớt, hoặc thay cánh, vòng bi. Bạn có thể tham khảo dịch vụ sửa máy bơm chìm nước thải cho tòa nhà và nhà máy.
Phòng tránh kẹt cánh bơm chìm tái diễn
Gỡ rác chỉ giải quyết hậu quả. Nếu không xử lý nguồn rác, bơm sẽ kẹt lại.
Chắn rác từ đầu nguồn
Lắp song chắn rác hoặc giỏ lọc ở đường thu nước vào hố và vệ sinh định kỳ. Đây là cách rẻ và hiệu quả nhất.
Chọn đúng loại cánh bơm
Bơm cánh kín cho hiệu suất cao với nước tương đối sạch, nhưng dễ bị rác sợi quấn. Với hố thu có nhiều rác sợi, nên cân nhắc dòng bơm cánh hở hoặc cánh xoáy (vortex), ví dụ dòng bơm chìm nước thải cánh hở Lowara DOMO. Nơi thường xuyên có giẻ, khăn ướt lọt vào thì có thể cần đến loại bơm có cơ cấu cắt rác. Các dòng bơm chìm Thiên Phúc Hưng đang phân phối gồm Lowara DL, Lowara DOC, Pentax và Shimge. Kỹ thuật viên có thể tư vấn loại phù hợp với đặc điểm nước thải của từng công trình.
Bố trí phao hợp lý
Phao đặt quá thấp khiến bơm hút sát đáy, kéo theo cặn và cát. Phao vướng rác thì bơm có thể chạy khô hoặc không chạy.
Vệ sinh hố thu định kỳ
Ghi lại các lần kẹt rác vào nhật ký vận hành máy bơm. Nếu tần suất kẹt tăng lên, đó là tín hiệu cần xem lại nguồn rác hoặc loại bơm đang dùng.
Với chung cư
Thông báo nhắc cư dân không xả khăn ướt, tã và giẻ lau vào bồn cầu hay thoát sàn. Biện pháp đơn giản này giảm đáng kể số lần bơm kẹt.
Câu hỏi thường gặp
1. Máy bơm chìm bị kẹt rác có tự hết khi bật tắt lại không?
Hiếm khi. Bật tắt liên tục khi cánh đang kẹt khiến motor phải chịu dòng khởi động lớn nhiều lần, rất dễ cháy cuộn dây. Nên ngắt điện và kéo bơm lên kiểm tra.
2. Có thể chạy bơm ngược chiều để đẩy rác ra không?
Không nên. Cách này không có trong hướng dẫn của nhà sản xuất, có thể làm tuột cánh bơm ở một số loại, và không giải quyết được rác quấn vào trục.
3. Bơm chìm kêu to nhưng vẫn lên nước thì có cần xử lý ngay không?
Nên xử lý sớm. Rung động kéo dài làm mòn phớt và vòng bi. Để lâu, chi phí sửa sẽ cao hơn nhiều so với chỉ gỡ rác.
Cần hỗ trợ xử lý bơm chìm?
Điện Cơ Thiên Phúc Hưng hoạt động trong lĩnh vực máy bơm và thiết bị điện cơ từ năm 2009, nhận kiểm tra, sửa chữa bơm chìm cho tòa nhà, chung cư và nhà máy tại TPHCM. Nếu máy bơm chìm bị kẹt rác lặp lại hoặc vẫn không hoạt động sau khi đã vệ sinh, hãy gửi ảnh tem nhãn bơm và mô tả hiện tượng để kỹ thuật viên tư vấn.
CÔNG TY TNHH ĐIỆN CƠ THIÊN PHÚC HƯNG
- VPĐD: 607B Lạc Long Quân, Phường Bảy Hiền, TP. Hồ Chí Minh
- Hotline: 08.2334.3268 (Ms. Nhung)
- Zalo: 0913.532.862 (Mr. Thực)
- Email: info@dienco.vn
