Hãy hình dung việc bảo trì một chiếc bơm chìm đặt dưới đáy hố thu sâu vài mét, ngập nước thải. Nếu bơm được đấu cứng vào đường ống bằng mặt bích, muốn kéo lên thì phải có người xuống hố tháo bulông. Đó là không gian kín, có thể tích tụ khí độc, thiếu oxy và rất trơn trượt. Khớp nối tự động bơm chìm sinh ra để loại bỏ đúng bước nguy hiểm đó. Bơm được kéo lên, thả xuống dọc theo thanh dẫn hướng bằng xích, còn mối nối với đường ống tự tách ra và tự khớp lại.
Với trạm bơm nước thải tòa nhà và nhà máy, auto coupling bơm chìm gần như là cấu hình nên có. Nó vừa an toàn cho người làm, vừa giúp việc kiểm tra định kỳ diễn ra thường xuyên hơn, vì kéo bơm lên không còn là việc ngại làm.
Cấu tạo khớp nối tự động bơm chìm
Một bộ khớp nối tự động hoàn chỉnh gồm năm phần.
Đế khớp nối (chân đế). Đây là khối gang hoặc thép bắt cố định xuống sàn bê tông đáy hố bằng bulông neo. Đế có một mặt bích hướng lên để nhận cửa đẩy của bơm, đồng thời là điểm đầu của đường ống đẩy dẫn lên trên.
Gá trượt (tai khớp). Chi tiết này bắt vào mặt bích cửa đẩy của bơm. Gá có rãnh hoặc móc ôm lấy thanh dẫn hướng, nên khi thả xuống, bơm trượt đúng quỹ đạo về phía đế.
Thanh trượt bơm chìm (thanh dẫn hướng). Thường là hai ống thẳng đứng, chạy từ đế lên tới miệng hố. Thanh trượt giữ cho bơm đi đúng đường, không xoay và không lệch khi lên xuống.
Giá đỡ trên. Giá này cố định đầu trên của thanh trượt vào khung miệng hố, giữ hai thanh luôn song song và thẳng đứng.
Xích nâng. Xích nối vào quai nâng của bơm, đầu trên móc ở miệng hố, dùng để kéo và thả bơm.
Nguyên lý làm kín nằm ở hình học của bộ gá và đế. Khi bơm trượt xuống chạm đế, chính trọng lượng của bơm ép mặt bích của gá vào mặt bích của đế, qua một lớp gioăng làm kín. Lúc bơm chạy, áp lực đẩy càng giữ mối nối chặt hơn. Muốn tháo bơm, chỉ cần kéo xích. Không có bulông nào phải mở dưới đáy hố.
Vì sao nên dùng auto coupling cho bơm nước thải?
Lợi ích lớn nhất là an toàn. Phần lớn công việc kéo bơm, kiểm tra và thả lại được làm từ miệng hố, không cần người vào không gian hạn chế.
Lợi ích thứ hai là bảo trì nhanh hơn, nên được làm đều đặn hơn. Những việc như gỡ rác quấn cánh, kiểm tra dầu buồng phớt, thay phớt bơm chìm hay đo cách điện khi nghi rò điện đều bắt đầu bằng thao tác kéo bơm lên. Khi việc kéo bơm mất vài phút thay vì nửa ngày, đội vận hành sẽ không trì hoãn kiểm tra nữa.
Lợi ích thứ ba là giảm thời gian dừng trạm. Có thể thả ngay một bơm dự phòng cùng model xuống thanh trượt để thay, trong khi bơm chính được đem đi sửa.
Bù lại, hệ thống cần miệng hố đủ rộng cho bơm đi qua, và cần đầu tư thêm bộ khớp nối, thanh trượt. Bơm chìm cỡ nhỏ đặt trong hố nông, dễ tiếp cận thì không nhất thiết phải dùng.
Lắp đặt bơm chìm nước thải có khớp nối tự động
Lắp đặt bơm chìm nước thải theo kiểu auto coupling đòi hỏi độ chính xác cao hơn lắp treo thông thường. Sai một chi tiết nhỏ ở đáy hố là bơm không ngồi đúng chỗ, và mối nối sẽ rò suốt thời gian vận hành.
Chọn đúng bộ khớp nối
Kích thước và kiểu gá phải khớp với cửa đẩy của đúng model bơm. Nhiều hãng thiết kế gá và đế riêng cho dòng bơm của mình, nên phụ kiện của hãng này chưa chắc lắp vừa bơm hãng khác. Đường kính và vật liệu thanh trượt cũng phải theo khuyến nghị của nhà sản xuất khớp nối.
Định vị đế chính xác
Đế phải nằm đúng vị trí so với miệng hố, để bơm thả xuống theo thanh trượt sẽ rơi đúng vào đế. Khoảng cách từ đế tới thành hố và tới bơm thứ hai (nếu hố có hai bơm) phải theo bản vẽ lắp đặt của hãng, đủ chỗ cho cửa hút không bị hút sát đáy hay sát vách. Đế phải được neo chắc vào sàn bê tông và cân bằng.
Dựng thanh trượt thẳng đứng, song song
Thanh cong, lệch hoặc không song song là nguyên nhân phổ biến nhất khiến bơm bị kẹt giữa chừng khi kéo lên, hoặc không ngồi kín vào đế khi thả xuống. Giá đỡ trên phải bắt chắc vào khung miệng hố.
Bố trí đường ống đẩy và van
Van một chiều và van khóa nên đặt ở hố van riêng hoặc trên mặt đất, ở vị trí tiếp cận được. Van đặt chìm dưới đáy hố khiến việc bảo trì van lại quay về bài toán phải xuống hố.
Đi cáp và phao gọn gàng
Cáp điện cần có móc đỡ, để đủ độ chùng cho bơm lên xuống mà không bị căng hay quấn vào thanh trượt, xích. Không bao giờ dùng cáp làm dây kéo bơm. Phao điện treo ở vị trí riêng, không để vướng vào thanh trượt. Sơ đồ điều khiển phao được giải thích trong bài tủ điện điều khiển máy bơm.
Chọn vật liệu chịu ăn mòn
Không khí trong hố nước thải có thể ăn mòn kim loại khá nhanh. Thanh trượt và xích bằng inox thường bền hơn đáng kể so với thép mạ kẽm trong môi trường này.
Chạy thử
Thả bơm xuống, quan sát mặt nước quanh vị trí đế khi bơm chạy. Nếu thấy nước sủi mạnh hoặc phun ngược ở chân đế, bơm chưa ngồi kín. Sau đó kéo bơm lên, thả xuống lại vài lần để chắc chắn bơm trượt êm, không vướng.
Những lỗi hay gặp và cách sửa
Rò nước tại mặt khớp nối
Đây là lỗi khó nhận ra nhất, vì bơm vẫn chạy bình thường. Một phần nước bị đẩy ra lại chảy ngược về hố qua khe hở ở chân đế. Kết quả là mực nước giảm chậm, bơm phải chạy lâu hơn, tốn điện hơn, đôi khi bị nhầm với lỗi bơm yếu hay bơm không lên nước.
Nguyên nhân thường là gioăng làm kín bị chai, rách, cặn bám trên mặt bích đế, hoặc bơm không ngồi đúng vị trí do thanh trượt lệch. Cách xử lý:
- Kéo bơm lên, vệ sinh mặt bích của gá.
- Thay gioăng mới.
- Kiểm tra lại độ thẳng của thanh trượt.
Bơm kẹt khi kéo lên hoặc thả xuống
Thường do thanh trượt cong, gỉ sét, giá đỡ trên bị lỏng, hoặc rác, cáp, phao quấn vào thanh. Đừng dùng tời hay xe nâng giật mạnh khi bơm đang kẹt, vì có thể làm gãy gá trượt hoặc bật đế khỏi sàn. Hãy tìm điểm vướng, xử lý rồi mới kéo tiếp.
Xích gỉ, mòn mắt xích
Xích là chi tiết chịu toàn bộ trọng lượng bơm mỗi lần nâng. Xích đã gỉ hoặc mòn cần thay trước khi đứt, nếu không bơm có thể rơi xuống đáy hố.
Đế lỏng neo, đế bị xê dịch
Rung động lâu ngày hoặc bulông neo bị ăn mòn khiến đế lỏng ra, bơm không còn ngồi kín. Đây là hạng mục duy nhất trong hệ thống buộc phải xử lý dưới đáy hố. Cần hút cạn hố, thông gió, đo kiểm không khí trước khi vào, và chỉ người có trang bị bảo hộ, quy trình làm việc trong không gian hạn chế mới được thực hiện.
Hố cũ chưa có khớp nối
Nhiều trạm bơm đang dùng bơm đặt tự do hoặc đấu cứng có thể cải tạo để lắp auto coupling. Việc cải tạo cần khảo sát kích thước miệng hố, độ sâu, kích thước cửa đẩy của bơm và vị trí đường ống hiện có trước khi chọn bộ khớp nối.
Nên ghi tình trạng thanh trượt, xích và gioăng vào nhật ký vận hành máy bơm mỗi lần kéo bơm lên. Hạng mục này cũng nên có trong lịch bảo trì hệ thống bơm chung cư.
Câu hỏi thường gặp
1. Khớp nối tự động bơm chìm có dùng chung được cho mọi hãng bơm không?
Không phải lúc nào cũng được. Gá trượt phải khớp với mặt bích cửa đẩy của đúng model bơm, và nhiều hãng có bộ khớp nối riêng. Khi thay bơm khác hãng, cần kiểm tra đế cũ còn dùng được hay phải đổi gá chuyển tiếp.
2. Làm sao biết khớp nối bị rò khi bơm đang ở dưới hố?
Quan sát mặt nước ngay phía trên vị trí đế lúc bơm chạy. Nước sủi hoặc xoáy bất thường là dấu hiệu rò. Mực nước giảm chậm hơn trước dù bơm vẫn chạy đủ dòng điện cũng là một gợi ý.
3. Thanh trượt bơm chìm nên dùng inox hay thép mạ kẽm?
Trong môi trường nước thải, inox thường bền hơn nhiều. Thép mạ kẽm rẻ hơn nhưng dễ gỉ, nhất là ở vùng gần mặt nước. Kích thước và loại vật liệu cụ thể nên theo khuyến nghị của nhà sản xuất khớp nối.
Điện Cơ Thiên Phúc Hưng hoạt động trong lĩnh vực máy bơm và thiết bị điện cơ từ năm 2009, phân phối các dòng bơm chìm Lowara DL, Lowara DOMO, Pentax, Ebara và Shimge. Thiên Phúc Hưng nhận lắp đặt và sửa máy bơm chìm nước thải cho tòa nhà, nhà máy tại TPHCM, ví dụ dự án lắp đặt hệ thống xử lý nước thải cho Công ty Juwon Việt Nam. Nếu bạn đang cân nhắc lắp hoặc cải tạo khớp nối tự động bơm chìm cho hố thu, hãy gửi ảnh miệng hố, kích thước hố và tem nhãn bơm để được tư vấn.
CÔNG TY TNHH ĐIỆN CƠ THIÊN PHÚC HƯNG
VPĐD: 607B Lạc Long Quân, Phường Bảy Hiền, TP. Hồ Chí Minh
Hotline: 08.2334.3268 (Ms. Nhung)
Zalo: 0913.532.862 (Mr. Thực)
Email: info@dienco.vn

