Mẫu Nhật Ký Vận Hành Trạm Bơm (Tải Miễn Phí)

Phần lớn sự cố máy bơm đều có dấu hiệu báo trước. Dòng điện nhích lên dần, áp lực tụt nhẹ, bơm khởi động nhiều lần hơn bình thường. Vấn đề là những thay đổi nhỏ này gần như không ai nhớ được nếu không ghi lại. Một cuốn nhật ký vận hành máy bơm làm đúng việc đó: biến cảm giác “hình như dạo này bơm kêu to hơn” thành số liệu có ngày tháng, có người ghi, so sánh được với tuần trước, tháng trước.

Bài viết này cung cấp mẫu nhật ký vận hành trạm bơm dùng được ngay cho tòa nhà, chung cư và nhà máy. Kèm theo là checklist kiểm tra theo chu kỳ và cách đọc số liệu để phát hiện hư hỏng sớm.

Vì sao trạm bơm cần sổ theo dõi máy bơm?

Lý do đầu tiên là phát hiện xu hướng. Một con số đo riêng lẻ ít khi nói lên điều gì. Nhưng nếu dòng điện của bơm số 1 tăng đều qua ba tuần liên tiếp, đó là tín hiệu rõ ràng để kiểm tra vòng bi hoặc cánh bơm trước khi motor quá tải.

Lý do thứ hai là chẩn đoán nhanh khi có sự cố. Khi bơm dừng giữa đêm, kỹ thuật viên có trong tay lịch sử áp lực, dòng điện, mã lỗi biến tần của những ngày trước đó. Việc tìm nguyên nhân sẽ nhanh hơn nhiều so với chỉ dựa vào mô tả “tự nhiên nó dừng”.

Lý do thứ ba là có hồ sơ minh bạch. Với chung cư, sổ theo dõi máy bơm là căn cứ khi Ban quản trị cần giải trình khoản chi sửa chữa hoặc lập kế hoạch bảo trì. Với nhà máy, đây là một phần của hồ sơ quản lý thiết bị.

Nhật ký vận hành máy bơm cần ghi những gì?

Mẫu dưới đây được thiết kế cho trạm bơm có nhiều bơm, ví dụ cụm tăng áp 2–3 bơm hoặc bơm trung chuyển một chạy một dự phòng. Mỗi lần ghi, mỗi bơm chiếm một dòng.

Mẫu nhật ký vận hành trạm bơm

Vài lưu ý khi dùng mẫu:

• Ghi đúng giờ cố định. Áp lực và dòng điện lúc 7 giờ sáng (giờ cao điểm) khác hẳn lúc 14 giờ. So sánh số liệu giữa các khung giờ khác nhau sẽ cho kết luận sai.
• Luôn ghi cả bơm đang dừng. Bơm dự phòng cũng cần một dòng, để biết nó còn ở trạng thái sẵn sàng hay không.
• Ghi dòng điện cả ba pha. Ba pha lệch nhau nhiều là dấu hiệu cần kiểm tra nguồn hoặc cuộn dây motor.

Checklist vận hành máy bơm theo chu kỳ

Nhật ký ghi số liệu. Checklist ghi những việc phải làm. Danh sách dưới đây là gợi ý tham khảo, cần điều chỉnh theo khuyến nghị của nhà sản xuất bơm và đặc điểm từng hệ thống.

Hằng ngày (nhân viên vận hành tòa nhà hoặc nhà máy):

• Đọc và ghi các thông số theo mẫu nhật ký.
• Kiểm tra tủ điện đang ở chế độ Tự động.
• Quan sát rò rỉ ở cổ trục, mặt bích, van.
• Nghe tiếng ồn bất thường tại ổ bi và thân bơm.
• Kiểm tra mực nước bể ngầm và bể mái.

Hằng tuần:

• Xác nhận các bơm đang chạy luân phiên. So sánh giờ chạy tích lũy giữa các bơm xem có chênh lệch lớn không.
• Đối chiếu áp lực trên đồng hồ cơ với số hiển thị trên biến tần.
• Vệ sinh phòng bơm, kiểm tra quạt thông gió.
• Với hố thu nước thải: kiểm tra phao, dọn rác quanh phao.

Hằng tháng:

• Kiểm tra và vệ sinh lọc Y phía hút.
• Kiểm tra quạt tản nhiệt và khe gió của biến tần, tủ điện.
• Đọc lịch sử lỗi lưu trong biến tần.
• Tổng hợp nhật ký tháng, đánh dấu các thông số có xu hướng xấu đi.

Định kỳ dài hơn (do kỹ thuật viên chuyên môn thực hiện):

• Đo điện trở cách điện motor.
• Siết lại đầu cốt sau khi đã ngắt điện an toàn.
• Kiểm tra áp nạp khí bình tích áp.
• Kiểm tra phớt, vòng bi và căn chỉnh khớp nối.
• Kéo bơm chìm lên kiểm tra buồng dầu.

Trạm bơm PCCC có yêu cầu kiểm tra, chạy thử riêng theo quy định về phòng cháy chữa cháy. Nội dung này nên tách thành sổ riêng. Xem thêm bài bảo trì máy bơm chữa cháy.

Đọc nhật ký thế nào để phát hiện hỏng sớm?

Ghi chép chỉ có giá trị khi có người đọc. Dưới đây là những “mẫu hình” hay gặp trong sổ theo dõi máy bơm và ý nghĩa của chúng.

• Dòng điện tăng dần, áp lực không đổi. Bơm đang phải làm việc nặng hơn để đạt cùng một kết quả. Nên nghĩ đến vòng bi mòn, cánh cọ vào buồng bơm, hoặc khớp nối lệch tâm.
• Áp lực đẩy giảm, trong khi tần số biến tần vẫn cao như cũ. Bơm chạy đủ tốc độ mà không đủ áp. Thường là do cánh bơm mòn, vòng mòn mở rộng khe hở, hoặc phía hút bị nghẹt lọc, lọt khí. Đây cũng là nguyên nhân phổ biến dẫn đến nước yếu tầng cao chung cư.
• Áp trên biến tần lệch ngày càng xa so với đồng hồ cơ. Cảm biến áp suất đang trôi sai số. Biến tần sẽ điều khiển dựa trên con số sai đó.
• Giờ chạy tích lũy giữa các bơm chênh lệch lớn. Chức năng chạy luân phiên có vấn đề. Một bơm đang gánh hết tải, còn bơm kia đứng yên quá lâu. Nguyên lý luân phiên được giải thích trong bài hệ thống bơm cấp nước tòa nhà cao tầng.
• Bơm khởi động nhiều lần hơn bình thường. Nên kiểm tra rò rỉ đường ống, van một chiều, và bình tích áp bị hỏng hoặc mất khí nạp.
• Cùng một mã lỗi biến tần xuất hiện lặp lại. Không nên tiếp tục reset. Hãy đọc đúng loại lỗi theo bài lỗi biến tần bơm tăng áp và gọi kỹ thuật kiểm tra.

Một mẹo nhỏ giúp đọc nhật ký hiệu quả hơn: ngay sau mỗi lần bảo trì hoặc nghiệm thu, hãy ghi lại bộ thông số “chuẩn” của từng bơm khi đang chạy tốt. Từ đó, mọi số liệu về sau đều có mốc để so sánh. Bài checklist nghiệm thu máy bơm công nghiệp có hướng dẫn những thông số nên ghi nhận ở thời điểm này.

Sổ giấy hay file Excel?

Cả hai đều dùng được. Điều quan trọng là duy trì đều đặn.

• Sổ giấy để tại phòng bơm tiện cho nhân viên vận hành, không phụ thuộc thiết bị.
• File Excel hoặc bảng tính dùng chung cho phép vẽ biểu đồ xu hướng, lọc theo từng bơm, chia sẻ cho Ban quản lý và đơn vị bảo trì.

Nhiều tòa nhà kết hợp cả hai: ghi tay tại chỗ, cuối tuần nhập vào file. Dù chọn cách nào, nên lưu trữ ít nhất qua nhiều chu kỳ bảo trì để có đủ dữ liệu so sánh.

Câu hỏi thường gặp

1. Nhật ký vận hành máy bơm nên ghi mấy lần mỗi ngày?

Tối thiểu một lần vào khung giờ cố định. Với hệ thống quan trọng hoặc tải thay đổi nhiều, nên ghi thêm một lần vào giờ cao điểm và một lần vào giờ thấp điểm.

2. Nhân viên không chuyên kỹ thuật có ghi được không?

Được. Các mục trong mẫu chủ yếu là đọc đồng hồ, màn hình và quan sát. Việc đo cách điện, siết đầu cốt hay mở tủ điện thì phải do người có chuyên môn thực hiện.

3. Phát hiện thông số bất thường trong nhật ký thì làm gì?

Ghi rõ vào cột ghi chú, báo ngay cho người phụ trách kỹ thuật. Không tự ý chỉnh thông số biến tần hoặc reset lỗi liên tục.

Điện Cơ Thiên Phúc Hưng hoạt động trong lĩnh vực máy bơm và thiết bị điện cơ từ năm 2009, nhận bảo trì, sửa chữa máy bơm công nghiệp cho tòa nhà và nhà máy tại TPHCM. Nếu nhật ký vận hành máy bơm của bạn đang cho thấy những thay đổi bất thường, hãy gửi bản ghi gần nhất để kỹ thuật viên xem xét.

CÔNG TY TNHH ĐIỆN CƠ THIÊN PHÚC HƯNG

• VPĐD: 607B Lạc Long Quân, Phường Bảy Hiền, TP. Hồ Chí Minh
• Hotline: 08.2334.3268 (Ms. Nhung)
• Zalo: 0913.532.862 (Mr. Thực)
• Email: info@dienco.vn